علت شیوع بیماریهای التهابی روده
علت دقیق بروز IBD هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما شواهد علمی نشان میدهد که ترکیبی از عوامل زیر در بروز و افزایش شیوع آن نقش دارند:
زمینه ژنتیکی: سابقه خانوادگی ابتلا، خطر بروز بیماری را افزایش میدهد.
اختلال در سیستم ایمنی: پاسخ ایمنی غیرطبیعی به میکروبیوم روده.
عوامل محیطی: سبک زندگی شهری، رژیمهای غذایی پرچرب و کمفیبر، مصرف دخانیات و آلودگیهای محیطی.
تغییرات میکروبیوم روده: کاهش تنوع باکتریهای مفید روده.
در دهههای اخیر، افزایش شهرنشینی و تغییر الگوهای تغذیهای موجب رشد قابل توجه شیوع این بیماریها در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران شده است.
میزان تأثیر این بیماریها بر بدن مادر
ابتلای مادر به کرون یا کولیت اولسراتیو میتواند پیامدهای متعددی بر سلامت عمومی و بارداری داشته باشد، از جمله:
کمخونی و سوءتغذیه به دلیل کاهش جذب مواد مغذی.
افزایش خستگی مزمن و ضعف عمومی.
افزایش ریسک عود بیماری در دوران بارداری، بهویژه در صورت فعال بودن بیماری پیش از بارداری.
نیاز به مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی یا ضدالتهابی که ممکن است بر تصمیمگیریهای درمانی و غربالگری تأثیرگذار باشد.
کنترل مناسب بیماری پیش و حین بارداری نقش مهمی در کاهش عوارض برای مادر و جنین دارد.
ذخیرهسازی خون بندناف
خون بندناف منبعی غنی از سلولهای بنیادی خونساز است که در درمان بسیاری از بیماریهای خونی، نقصهای ایمنی و برخی بیماریهای متابولیک کاربرد دارد. ذخیرهسازی این منبع ارزشمند بلافاصله پس از تولد نوزاد انجام میشود و مستلزم رعایت استانداردهای دقیق پزشکی و آزمایشگاهی برای حفظ ایمنی و کیفیت نمونه است.
چرا امکان ذخیرهسازی خون بندناف مادران مبتلا به IBD وجود ندارد؟
در بسیاری از دستورالعملهای بینالمللی، ابتلای مادر به بیماریهای خودایمنی فعال یا مزمن از جمله بیماریهای التهابی روده، به عنوان عامل محدودکننده یا منع ذخیرهسازی خون بندناف در نظر گرفته میشود. دلایل اصلی عبارتاند از:
ماهیت خودایمنی بیماری: احتمال انتقال الگوهای ایمنی غیرطبیعی از طریق سلولهای بنیادی.
مصرف داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی: این داروها میتوانند بر کیفیت و ایمنی سلولهای جمعآوریشده اثر بگذارند.
ریسک آلودگی یا اختلال عملکرد سلولی در نمونه خون بندناف.
هدف از این محدودیتها، حفظ ایمنی گیرنده احتمالی و اثربخشی درمانهای مبتنی بر سلولهای بنیادی است.
قوانین و استانداردهای جهانی درباره ذخیرهسازی خون بندناف در این بیماریها
در سطح جهانی، سازمانها و نهادهای معتبر حوزه سلولدرمانی، ابتلای مادر به بیماریهای خودایمنی مزمن را به عنوان معیار در بسیاری از پروتکلهای ذخیرهسازی خون بندناف معرفی کردهاند. این قوانین بر اساس اصل احتیاط و با هدف جلوگیری از انتقال ریسکهای ناشناخته به گیرندگان سلولهای بنیادی تدوین شدهاند.
مکانیزمها و الزامات AABB در خصوص IBD و خون بندناف
انجمن آمریکایی بانکهای خون (AABB) به عنوان یکی از معتبرترین مراجع اعتباربخشی بانکهای خون بندناف در جهان، دستورالعملهای سختگیرانهای برای غربالگری مادران اهداکننده دارد. بر اساس این استانداردها:
سابقه بیماریهای خودایمنی سیستمیک یا مزمن به دقت بررسی میشود.
وضعیت مصرف داروهای ایمنیسرکوبگر ارزیابی میگردد.
در صورت وجود ریسک بالقوه برای ایمنی یا کیفیت سلولها، نمونه از چرخه ذخیرهسازی خارج میشود.
این مکانیزمها تضمین میکند که تنها نمونههای ایمن و با کیفیت بالا برای ذخیرهسازی و کاربرد درمانی پذیرفته شوند.
معرفی بانک خون بندناف رویان
بانک خون بندناف رویان به عنوان بزرگترین و پیشروترین بانک خون بندناف در ایران، با بهرهگیری از استانداردهای بینالمللی و نظارت علمی پژوهشگاه رویان فعالیت میکند. این بانک دارای 46 نمایندگی فعال در سراسر کشور است و تاکنون موفق به ذخیرهسازی بیش از 200 هزار واحد خون بندناف شده است.
بانک خون بندناف رویان با تکیه بر تیم تخصصی، آزمایشگاههای مجهز و رعایت کامل دستورالعملهای جهانی، نقش مهمی در توسعه سلولدرمانی و افزایش دسترسی خانوادههای ایرانی به این فناوری پیشرفته ایفا میکند.
در ایالات متحده آمریکا هم ذخیرهسازی خون بندناف تابع قوانین و دستورالعملهای مشخص و سختگیرانهای است که هدف آن حفظ ایمنی، کیفیت و اثربخشی نمونهها برای استفادههای احتمالی درمانی است. در زمینه مادران مبتلا به بیماریهای خودایمنی مثل کرون و کولیت اولسراتیو (IBD) نیز چارچوبهای خاصی وجود دارد که در ادامه مهمترین نکات آن را با منبع دقیق میگویم:
مقرارت کلی FDA درباره بانکهای خون بندناف
بانکهای خون بندناف در آمریکا باید با سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) ثبت شوند و تحت استانداردهای بافتی عمل کنند.
این قوانین شامل غربالگری دقیق اهداکننده (مادر) برای بیماریهای عفونی و شرایط سلامت میشود تا از ایمنی نمونه اطمینان حاصل شود.
چه شرایطی باعث رد ذخیرهسازی میشود؟
اگرچه FDA خودش فهرست مفصل «بیماری منعی» منتشر نمیکند، مقررات و استانداردهای عملیاتی متکی بر اصول علمی هستند که به شکل زیر بر تصمیمگیری بانکها تأثیر میگذارند:
بیماریهای خودایمنی و سرکوب سیستم ایمنی
نمونههایی که از مادر مبتلا به بیماریهای ایمنی یا خودایمنی باشند (مثل IBD) معمولاً در فهرست شرایط رد پذیرش قرار میگیرند، چون:
ممکن است سلولها محتوی پاسخهای ایمنی غیرطبیعی باشند.
این میتواند بر کیفیت و ایمنی نمونه برای استفاده در آینده تأثیر بگذارد.
سابقه مصرف داروهای ایمنیسرکوبگر یا شیمیدرمانی
این داروها میتوانند بر عملکرد سلولهای بنیادی تأثیر بگذارند و از پذیرش نمونه جلوگیری کنند.
توصیههای پزشکی حرفهای در آمریکا
سازمانهایی مثل American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) و منابع آمریکایی مصرفکننده میگویند:
جمعآوری و ذخیرهسازی خون بندناف فقط در چارچوب مقررات ایمنی انجام میشود و باید با مشاوره پزشکی همراه باشد.
هرچند این توصیهها مستقیم به رد مادران با این نوع بیماری اشاره نمیکنند، اما به صراحت میگویند که سابقه بیماریهای خاص یا وضعیت سلامت نامناسب میتواند مانع از پذیرش خون بندناف شود، مخصوصاً در بانکهای عمومی و پژوهشی.
پایان مطلب/