پژوهش جدیدی درباره ارتباط پروفایل ایمنی خون بندناف و اوتیسم، سرنخهای تازهای درباره عوامل زیستی مؤثر بر رشد عصبی در اختیار محققان قرار داده است.
اختلال طیف اوتیسم (ASD) یکی از اختلالات عصبیـتحولی است که نشانههای آن معمولاً در سالهای نخست زندگی آشکار میشود. با این حال، برخی فرآیندهای زیستی مرتبط با رشد مغز و سیستم عصبی ممکن است از دوران جنینی آغاز شده باشند.
به همین دلیل، پژوهشگران در سالهای اخیر به دنبال شناسایی نشانگرهای زیستی اوتیسم هستند؛ شاخصهایی که شاید در آینده بتوانند اطلاعات بیشتری درباره وضعیت رشد عصبی کودک، حتی پیش از بروز علائم رفتاری، در اختیار پزشکان قرار دهند.
در همین راستا، مطالعهای جدید که در مجله Pediatric Research منتشر شده، ارتباط میان برخی مواد پیامرسان سیستم ایمنی به نام سیتوکینها در خون بندناف و تشخیص بعدی اوتیسم را بررسی کرده است.
این پژوهش روی دوقلوها انجام شده و نتایج آن میتواند به درک بهتر ارتباط میان وضعیت سیستم ایمنی، شرایط دوران بارداری و رشد عصبی کودک کمک کند.
خون بندناف چیست و چرا برای پژوهشگران اهمیت دارد؟
خون بندناف در زمان تولد در دسترس است و میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت زیستی نوزاد در اواخر دوران بارداری در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
خون بندناف حاوی سلولها و ترکیبات مختلفی است که از نظر علمی مورد توجه قرار دارند و به همین دلیل در سالهای اخیر، پژوهشهای متعددی درباره کاربردهای بالقوه آن در پزشکی انجام شده است.
یکی از موضوعات مورد توجه پژوهشگران، بررسی ترکیبات مرتبط با سیستم ایمنی در خون بندناف است.
از آنجا که خون بندناف ارتباط مستقیمی با جنین دارد، بررسی آن میتواند اطلاعات متفاوتی نسبت به آزمایش خون مادر ارائه دهد.
نکته مهم: تحقیقات درباره ارتباط خون بندناف و اوتیسم هنوز در مرحله پژوهشی قرار دارد و ذخیره خون بندناف در حال حاضر یک روش تشخیصی یا پیشگیرانه برای اوتیسم محسوب نمیشود.
سیتوکینها چه هستند؟
سیتوکینها پروتئینهایی هستند که به عنوان پیامرسانهای سیستم ایمنی عمل میکنند و در تنظیم پاسخهای ایمنی و فرآیندهای التهابی نقش دارند.
پژوهشگران سالهاست ارتباط میان سیستم ایمنی و سیستم عصبی را بررسی میکنند؛ زیرا رشد مغز جنین میتواند تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی و زیستی دوران بارداری قرار گیرد.
یکی از فرضیههای مورد بررسی در این حوزه، فعال شدن سیستم ایمنی مادر در دوران بارداری یا MIA است.
بر اساس این فرضیه، برخی شرایط ممکن است محیط ایمنی داخل رحم را تغییر دهند، از جمله:
- برخی عفونتهای دوران بارداری
- بیماریهای التهابی و خودایمنی
- تغییرات متابولیک
- چاقی
- دیابت
- برخی عوامل استرسزای فیزیولوژیک
با این حال، وجود این عوامل به معنای آن نیست که آنها به طور مستقیم باعث اوتیسم میشوند. اوتیسم یک اختلال پیچیده است و عوامل ژنتیکی و محیطی متعددی در شکلگیری آن نقش دارند.
مطالعه جدید درباره خون بندناف و اوتیسم چه میگوید؟
مطالعه منتشرشده در Pediatric Research نمونههای خون مادر و خون بندناف را در یک گروه دوقلویی بررسی کرده است.
پژوهشگران در این مطالعه ۱۹ سیتوکین را اندازهگیری کردند و نمونههای مربوط به کودکانی را که بعدها در ششسالگی تشخیص اوتیسم دریافت کردند، با گروه کنترل مقایسه کردند.
در این پژوهش:
- نمونه خون بندناف ۱۵ کودک مبتلا به اوتیسم بررسی شد
- نمونه خون بندناف ۷۲ کودک در گروه کنترل مورد بررسی قرار گرفت.
- نمونههای خون مادران نیز برای مقایسه بررسی شدند.
- پژوهشگران تفاوتهایی را در برخی سیتوکینهای خون بندناف میان دو گروه مشاهده کردند.
چهار سیتوکینی که در خون بندناف کودکان مبتلا به اوتیسم افزایش بیشتری نشان دادند عبارت بودند از:
- IL-1α
- IL-5
- IL-12p40
- GM-CSF
ترکیب این چهار نشانگر در همین نمونه پژوهشی توانست دو گروه مورد مطالعه را تا حدی از یکدیگر تفکیک کند.
اما این یافته هنوز به معنای ساخت یک آزمایش تشخیصی برای اوتیسم نیست و برای تأیید آن به مطالعات بسیار بزرگتر نیاز است.
چرا مطالعه روی دوقلوها اهمیت دارد؟
مطالعات دوقلویی به دانشمندان کمک میکنند نقش عوامل ژنتیکی و محیطی را بهتر از یکدیگر تفکیک کنند.
دوقلوها در یک محیط رحمی مشترک رشد میکنند، اما ممکن است از نظر ژنتیکی یکسان یا متفاوت باشند. بنابراین بررسی آنها میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره عوامل مؤثر بر رشد جنینی در اختیار محققان قرار دهد.
در مطالعه جدید نیز پژوهشگران از این ویژگی برای بررسی ارتباط میان وضعیت سیستم ایمنی، محیط دوران بارداری و پیامدهای رشد عصبی استفاده کردند.
این یافتهها نشان میدهد که بررسی عوامل محیطی داخل رحم، در کنار عوامل ژنتیکی، میتواند برای درک بهتر اختلالات عصبیـتحولی اهمیت داشته باشد.
آیا خون بندناف از خون مادر برای این تحقیقات بهتر است؟
خون مادر اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت سلامت و سیستم ایمنی مادر در دوران بارداری ارائه میدهد، اما الزاماً تمام شرایطی را که جنین تجربه میکند، منعکس نمیکند.
جفت به عنوان رابط میان مادر و جنین، نقش مهمی در انتقال مواد و تنظیم بسیاری از فرآیندهای زیستی دارد.
از سوی دیگر، خون بندناف نمونهای است که مستقیماً با جنین ارتباط دارد و در زمان تولد قابل جمعآوری است.
به همین دلیل، پژوهشگران علاقهمندند بدانند آیا بررسی خون بندناف میتواند در آینده اطلاعات دقیقتری درباره برخی فرآیندهای زیستی مرتبط با رشد جنین ارائه کند یا خیر.
آیا با ذخیره خون بندناف میتوان اوتیسم را تشخیص داد؟
خیر؛ دستکم در حال حاضر چنین امکانی وجود ندارد.
این موضوع برای مادران باردار و خانوادههایی که فرزند مبتلا به اوتیسم دارند اهمیت ویژهای دارد.
نتایج این مطالعه نشان نمیدهد که میتوان با آزمایش خون بندناف در زمان تولد، اوتیسم را به طور قطعی تشخیص داد یا پیشبینی کرد.
همچنین نمیتوان بر اساس میزان یک یا چند سیتوکین گفت که یک نوزاد حتماً در آینده به اوتیسم مبتلا خواهد شد.
مهمترین محدودیتهای این مطالعه عبارتاند از:
- تعداد نسبتاً محدود نمونهها
- اکتشافی بودن پژوهش
- نیاز به تکرار نتایج در جمعیتهای بزرگتر
- نیاز به بررسی کودکان در مطالعات طولانیمدت
- پیچیدگی و تنوع بالای اختلال طیف اوتیسم
- مشخص نبودن رابطه علت و معلولی میان تغییرات سیتوکینی و اوتیسم
بنابراین، هنوز فاصله زیادی میان این یافته پژوهشی و تبدیل آن به یک آزمایش تشخیصی وجود دارد.
اگر فرزندم مبتلا به اوتیسم است، این پژوهش چه اهمیتی دارد؟
برای خانوادههایی که فرزند مبتلا به اوتیسم دارند، اهمیت این تحقیقات بیشتر در شناخت بهتر عوامل زیستی مرتبط با اختلالات عصبیـتحولی است.
اوتیسم یک طیف گسترده است و کودکان مبتلا ممکن است علائم و ویژگیهای بسیار متفاوتی داشته باشند. بنابراین، شناخت تفاوتهای زیستی میان زیرگروههای مختلف میتواند در آینده به توسعه روشهای دقیقتر تشخیص و مداخله کمک کند.
پژوهشهای مربوط به سیتوکینها نیز ممکن است در آینده به شناسایی برخی الگوهای زیستی مرتبط با اوتیسم کمک کنند؛ هرچند این موضوع هنوز نیازمند تحقیقات بیشتری است.
در حال حاضر هیچ آزمایش مبتنی بر خون بندناف، روش قطعی برای تشخیص اوتیسم محسوب نمیشود.
آیا ذخیره خون بندناف میتواند در تحقیقات آینده درباره اوتیسم اهمیت داشته باشد؟
خون بندناف علاوه بر کاربردهای پزشکی شناختهشده، یک منبع زیستی ارزشمند برای تحقیقات است.
پژوهشگران میتوانند ویژگیهای مختلف سلولی و مولکولی نمونههای خون بندناف را بررسی کنند و به دنبال ارتباط آنها با بیماریها و فرآیندهای مختلف باشند.
در حوزه اوتیسم نیز یکی از مسیرهای تحقیقاتی، بررسی تفاوتهای موجود در ترکیبات ایمنی خون بندناف است.
اگر نتایج مطالعات آینده در گروههای بزرگتر تأیید شود، ممکن است این یافتهها به توسعه ابزارهای جدید پژوهشی و در مراحل بعدی، روشهای دقیقتر غربالگری کمک کنند.
با این حال، ذخیره خون بندناف نباید به عنوان روشی برای پیشگیری یا درمان اوتیسم معرفی شود.
آینده تحقیقات خون بندناف و اوتیسم
مطالعه جدید یک پرسش مهم را پیش روی دانشمندان قرار داده است:
آیا میتوان از اطلاعات موجود در خون بندناف برای شناسایی زودهنگام برخی الگوهای زیستی مرتبط با رشد عصبی استفاده کرد؟
برای پاسخ به این پرسش، مطالعات آینده باید:
- تعداد بسیار بیشتری از نوزادان را بررسی کنند.
- کودکان را از زمان تولد برای چندین سال پیگیری کنند.
- نتایج را در جمعیتهای مختلف تکرار کنند.
- عوامل ژنتیکی و محیطی را همزمان در نظر بگیرند.
- ارتباط میان تغییرات سیستم ایمنی و رشد عصبی را دقیقتر بررسی کنند.
- مشخص کنند که تغییرات سیتوکینی علت ایجاد اختلال هستند یا پیامد یک فرآیند زیستی دیگر.
همکاری میان متخصصان ایمنیشناسی، ژنتیک، عصبشناسی، پزشکی کودکان، علوم سلولی و پزشکی بازساختی میتواند در پیشرفت این تحقیقات نقش مهمی داشته باشد.
خون بندناف؛ پنجرهای برای شناخت بهتر سلامت نوزاد
یافتههای این مطالعه نشان میدهد که خون بندناف میتواند اطلاعات ارزشمندی برای تحقیقات درباره فرآیندهای زیستی دوران جنینی و رشد عصبی در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
با این حال، باید میان «یافته پژوهشی امیدوارکننده» و «کاربرد پزشکی اثباتشده» تفاوت قائل شد.
در حال حاضر، پژوهش درباره ارتباط خون بندناف و اوتیسم ادامه دارد و هنوز نمیتوان از ذخیره خون بندناف به عنوان روشی برای پیشگیری، تشخیص قطعی یا درمان اوتیسم نام برد.
برای مادران بارداری که درباره ذخیره خون بندناف نوزاد تصمیم میگیرند، بهتر است این تصمیم بر اساس کاربردهای پزشکی اثباتشده خون بندناف و سلولهای بنیادی آن و اطلاعات معتبر علمی انجام شود.
بانک خون بندناف رویان با فراهم کردن امکان جمعآوری، پردازش و نگهداری نمونه خون بندناف، در مسیر توسعه کاربردهای پزشکی و پژوهشی این منبع ارزشمند زیستی فعالیت میکند.
آنچه والدین باید درباره این پژوهش بدانند
- این مطالعه ارتباط میان برخی سیتوکینهای خون بندناف و اوتیسم را بررسی کرده است.
- چهار سیتوکین در نمونههای مورد بررسی تفاوتهایی نشان دادند.
- این یافتهها هنوز برای تشخیص اوتیسم در زمان تولد کافی نیستند.
- ذخیره خون بندناف در حال حاضر روش پیشگیری یا درمان اوتیسم نیست.
- تحقیقات درباره کاربردهای بالقوه خون بندناف در شناخت بیماریها همچنان ادامه دارد.
- مطالعات بزرگتر و طولانیمدت برای تأیید این نتایج ضروری هستند.
پایان مطلب/